LEI 4/2015, do 17 de xuño, de mellora da estrutura territorial agraria de Galicia

explotaciones_agrariasExposición de motivos

O concepto de reforma das estruturas agrarias, que historicamente se recolle na lexislación como un fin en si mesmo e como un conxunto de actuacións independentes do contorno económico e social, serviu para dotar de infraestruturas e, en certa medida, para facilitar a transformación do sector agrario español cara ao que hoxe é. Porén, trátase dun concepto claramente esgotado e que non responde aos modelos de desenvolvemento rural vixentes en Europa, que pasan por concibir o medio rural como un todo no cal, sen dúbida, a actividade agraria debe ocupar un lugar principal, pero non único nin independente. O espazo rural enténdese, desde ese novo enfoque, como un conxunto de actividades relacionadas e equilibradas, no que as funcións produtivas deben convivir en harmonía coas de defensa do contorno, da paisaxe e do patrimonio cara a un obxectivo único: a mellora de calidade de vida da poboación no seu medio e, como corolarios, a loita contra o abandono, a mitigación dos efectos do cambio climático, a alimentación sa e de calidade, a fixación da poboación no territorio rural e a mellora dos servizos postos á súa disposición.

Noutra orde de cousas, a diferenza de situacións entre o campo galego dos anos 70 do pasado século e a actual resulta case abismal, pasando dunha gran cantidade de poboación dedicada á actividade agraria a unha perda de explotacións e traballo non absorbidas por outras actividades no rural e a unha drástica redución no número de persoas traballadoras e de explotacións, sen dúbida hoxe moito máis produtivas e profesionalizadas, pero que non foron quen de absorber o excedente de terras derivado da substitución da actividade agraria, asistíndose a un proceso de abandono de terras agrarias, moitas delas con enorme potencial produtivo.

(…)

A Lei de mellora da estrutura territorial agraria de Galicia estrutúrase así nun total de 98 artigos, distribuídos en dez títulos. O título I recolle as disposicións xerais e define as diversas figuras que se tratan no texto legal. O título II está dedicado á regulación dos procesos de reestruturación parcelaria de carácter público, cando o impulso é por parte da Administración. O título III, á reestruturación polas persoas particulares, cando o impulso o fai unha agrupación xerada expresamente para levala a cabo. O título IV, á reestruturación mediante permutas, cos supostos de cambio ou non na forma das parcelas permutadas. O título V recolle dous casos sobre procesos especiais para obras públicas e coutos de explotación mineira, cuxa execución condiciona a viabilidade das explotacións agrarias. Os títulos VI a VIII conteñen, respectivamente, as disposicións relativas ás obras inherentes aos procesos de reestruturación parcelaria, así como os efectos destes e o réxime de financiamento e axudas públicas. O título IX establece as zonas de actuación intensiva, co obxectivo de incrementar a súa sustentabilidade, competitividade e desenvolvemento rural integral. E o título X, o réxime sancionador.

Como novidades máis salientables deste novo texto legal, cómpre destacar, primeiramente, o propio concepto de reestruturación parcelaria, que substitúe o xa superado de concentración parcelaria, que tiña como obxectivo a agregación das achegas de cada persoa propietaria nun único predio, o denominado couto redondo, ou no menor número deles. Pola contra, a reestruturación parcelaria incide no obxectivo de mellora da estrutura territorial das explotacións, estudando para cada suposto as solucións que favorecen a súa rendibilidade e que resultarán, segundo os casos, nun único predio uniforme ou en varios ben diferenciados. Aínda así, os procedementos de reestruturación parcelaria resultan herdeiros do seu correspondente histórico de concentración parcelaria, mantendo o carácter de procedemento administrativo especial.

En segundo lugar, o novo texto introduce esforzos cara á simplificación do procedemento, tanto no que atinxe ás súas fases como no sistema de entrega e tramitación de documentación, sen que se vexan afectadas as garantías legais das persoas titulares, no convencemento de que a excesiva duración do procedemento lles supón un grave prexuízo e un notable incremento dos custos do proceso.

En terceiro lugar, a lei fai unha clara aposta polo apoio ás explotacións e ás agrupacións de carácter agrario, tendo en conta que os procesos de mellora da estrutura territorial supoñen considerables investimentos que só teñen sentido garantindo un retorno adecuado destes, non só en termos económicos e produtivos, senón tamén sociais. Semella claro que a rendibilidade da reestruturación virá dada entón por un incremento do valor da produción e do emprego na zona de actuación. E iso só é posible a través do fomento das iniciativas enfocadas á mellora produtiva das explotacións agrarias e, no caso de que estas non acaden a dimensión suficiente, das iniciativas de agrupación e aproveitamento en común das terras e do traballo. Neste sentido, a lei introduce como obxectivos prioritarios a mellora das condicións estruturais, técnicas e económicas das explotacións agrarias galegas, quer respecto das xa existentes, quer co apoio á formación de novas explotacións e agrupacións, ou, na súa falta, a posibilidade de mobilizacións das terras improdutivas.

Un cuarto aspecto das novidades introducidas por este texto legal é, por un lado, a introdución da figura do Plan de ordenación de predios de especial vocación agraria, recollido no título II, e que pretende que o resultado da reestruturación supoña non só unha mellora dimensional das explotacións, senón unha auténtica ordenación dos usos agrarios, de forma que se mellore a súa viabilidade técnica, económica e social. E, por outra banda, e no mesmo título, é importante a inclusión nas actuacións de reestruturación parcelaria dos terreos integrados no perímetro, especialmente os solos de núcleo rural, dado que na gran maioría das parroquias rurais galegas –e na práctica totalidade daquelas con marcada vocación agraria– os solos clasificados como de núcleo rural van manter, a medio e longo prazo, a súa vocación ligada á produción agrícola ou gandeira. A lei propón unhas particularidades no proceso de reestruturación respecto deste tipo de solos, que permiten a súa ordenación sen afectar unha eventual e posterior posta en marcha de procesos de ordenación urbanística.

Como quinto punto novidoso, cómpre facer referencia á introdución de novas formas de participación dos afectados pola reestruturación da propiedade nas súas diversas formas, ao xurdir, vinculada á xunta local da zona e ao grupo auxiliar de traballo, a figura da xunta de titulares, así como novos mecanismos de consulta directa aos afectados nos casos da avaliación de prioridades mediante un procedemento obxectivo de avaliación previa das zonas, o estudo previo de iniciación e o Plan de ordenación de predios de especial vocación agraria.

Cómpre destacar, así mesmo, que o presente texto legal fomenta, por unha banda, a coordinación das actuacións públicas, por medio da creación da figura do comité técnico asesor de reestruturación parcelaria, encargado da coordinación entre os diferentes órganos administrativos afectados en todos aqueles temas relativos ás actuacións de reestruturación, e a creación do comité de asesoramento nas zonas de actuación intensiva. Por outra banda, establece un control económico dos investimentos a través de mecanismos de estimación previa dos custos do proceso e de avaliación posterior do custo directo e indirecto unha vez finalizado este.

Outra novidade salientable encóntrase na relevancia que se outorga, ao considerarse como prioritaria, á mitigación dos efectos do cambio climático e á protección do contorno e o medio ambiente, que se concreta en figuras como a execución específica de procesos de reestruturación por causas ambientais, a introdución de criterios de conservación da rede actual de camiños e a reserva de terreos para actuacións relativas á aplicación de medidas de corrección de impactos ambientais.

Ademais, o texto legal fai especial fincapé na mobilización das terras agrarias en manifesto estado de abandono mediante a declaración como perímetros abandonados dun conxunto de predios con vocación agraria, cando poidan supoñer risco de incendios forestais ou sexan obxecto de lumes co conseguinte perigo para as áreas habitadas próximas ás zonas queimadas, ou cando exista demanda de terra por parte de explotacións agrarias xa existentes nesas zonas ou para novas iniciativas de explotacións agrarias. Isto é especialmente importante nas zonas de concentración parcelaria –e nas futuras de reestruturación– cos predios de substitución en situación de abandono, para seren incorporados ás explotacións e así garantir a utilización do espazo agrario naqueles terreos onde foron investidos importantes orzamentos para facelos máis rendibles.

(…)


TÍTULO I
Disposicións xerais

Artigo 1. Obxecto da lei

É obxecto desta lei establecer os mecanismos e recursos para a mellora da estrutura territorial das explotacións agrarias de Galicia, co fin de acadar os obxectivos xerais que se recollen no artigo 2.

Artigo 2. Obxectivos xerais

1. Son obxectivos desta lei os seguintes:

a) Mellorar as condicións estruturais, técnicas e económicas das explotacións agrarias en Galicia, de acordo con criterios de ordenación axeitada e sustentable delas e dos seus cultivos e aproveitamentos, calquera que sexan estes, baixo a perspectiva da súa utilidade económica e social, co fin de fixar a poboación no medio rural para facer rendible a actividade produtiva.

b) Establecer, para os predios que non formen parte de explotacións agrarias, medidas de agrupación, redimensionamento, mellora estrutural e de infraestruturas que faciliten a súa mobilización para uso agrario, entendendo por tal a loita contra o abandono, a formación de novas explotacións ou a incorporación ás xa existentes, prestando especial atención ao apoio á constitución de iniciativas asociativas para o aproveitamento en común, conforme o disposto no número 3.3.12.a) do Decreto 19/2001, do 10 de febreiro, polo que se aproban definitivamente as Directrices de ordenación do territorio.

c) Ordenar adecuadamente a estrutura territorial agraria e mitigar os efectos prexudiciais sobre a estrutura das explotacións por causa da execución de grandes obras públicas ou de explotación de coutos mineiros.

d) Facilitar a adecuación territorial de áreas con elevados valores medioambientais ou paisaxísticos, ou ben coa presenza dalgún elevado risco ambiental, de tal maneira que se potencie a conservación e a permanencia dos ditos valores ou se reduza a potencial incidencia do risco, a través da reorganización espacial e funcional da estrutura territorial existente.

e) Mitigar os efectos do cambio climático mediante o establecemento de medidas adecuadas e contribuír con actuacións de adaptación aos seus efectos.

f) Incrementar a sustentabilidade, competitividade e desenvolvemento integral do territorio rural mediante actuacións intensivas.

g) Incrementar a superficie das explotacións mediante a mobilización de predios de vocación agraria incluídos en perímetros en estado de abandono.

h) Apoiar as explotacións agrarias mediante a redución da tributación pola adquisición de explotacións agrarias e de elementos afectos e de predios rústicos.

2. Para o cumprimento dos obxectivos sinalados no punto anterior procurarase:

a) Agrupar as terras correspondentes a cada explotación, incluíndo as integradas en propiedade ou noutras formas de tenza, de tal forma que se mellore o máis posible a súa estrutura territorial.

b) Adxudicarlle a cada titular, na medida do posible, e sen prexuízo da alínea anterior, o menor número de predios de substitución, equivalentes ao conxunto das parcelas achegadas, unha vez efectuada a dedución sinalada no artigo 31 e, no caso de parcelas únicas, a recollida no artigo 32 desta lei.

c) Facilitar o acceso ás explotacións, priorizando a mellora da rede viaria existente sobre a de nova traza.

d) Establecer medidas de sustentabilidade e de protección e preservación da paisaxe e do medio ambiente.

e) Regularizar a propiedade, por medio da inmatriculación rexistral dos títulos de propiedade dos predios de substitución resultantes do proceso de reestruturación parcelaria, ademais do disposto nos artigos 56 e 57 desta lei.

f) Mobilizar para as explotacións os predios con vocación agraria en estado de abandono, facendo maior fincapé naqueles localizados nas zonas de concentración ou reestruturación parcelaria.

g) Ordenar e protexer os usos do solo con especiais aptitudes para a actividade agraria.

Artigo 3. Tipos de procesos de mellora da estrutura territorial agraria

Atendendo o seu carácter, os procesos de mellora da estrutura territorial agraria son:

a) Reestruturación parcelaria de carácter público.

b) Reestruturación da propiedade de predios de vocación agraria polas persoas particulares.

c) Reestruturación da propiedade mediante permutas.

d) Procesos especiais inherentes aos casos dos proxectos de grandes obras públicas lineais e coutos mineiros.

e) Actuacións intensivas en zonas rurais.

(…)


Texto completo da Lei: DOG nº131 do 14 de xullo de 2015

Anuncios

Responder

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Cerrar sesión / Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Cerrar sesión / Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Cerrar sesión / Cambiar )

Google+ photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google+. Cerrar sesión / Cambiar )

Conectando a %s